Thói quen buổi sáng, chậm mà đều. Bản tin giáo dục chung, không thay thế bác sĩ. Về chúng tôi
Morning Folio Buổi sáng · sức khỏe tinh thần Đón ngày nhẹ nhàng
Thở

Thở hộp buổi sáng: bài tập bốn nhịp giúp hạ lo âu thường ngày

Box breathing là kỹ thuật thở bốn nhịp đều nhau. Ai dùng được, ai nên cẩn thận, và cách tập trong năm phút trước khi mở email.

Buổi sáng, trước khi mở email đầu tiên, ngực bạn đôi khi đã bóp lại. Không phải vì có chuyện xấu. Chỉ là một dự cảm ngày sẽ nhiều. Trong vòng năm phút, có một kỹ thuật rất đơn giản để hệ thần kinh dịu lại một chút: thở hộp.

Thở hộp là gì

Thở hộp, hay box breathing, là bài thở bốn nhịp đều nhau. Mỗi nhịp bằng số giây như nhau, thường bốn giây. Hít vào bốn giây. Giữ bốn giây. Thở ra bốn giây. Giữ bốn giây. Rồi lặp lại. Vẽ ra giấy nó như bốn cạnh của một hình vuông, nên mới có tên "hộp".

Kỹ thuật này được nhiều cộng đồng dùng, từ tập yoga đến huấn luyện quân sự. Nó không có gì bí mật. Cơ chế chung của các bài thở chậm có kiểm soát là làm chậm nhịp tim và tăng hoạt động của hệ thần kinh đối giao cảm, giúp cơ thể chuyển ra khỏi trạng thái cảnh giác. Chi tiết về kỹ thuật được mô tả tổng quát trên Wikipedia tiếng Việt về thở hộp, nếu có bản, hoặc bản tiếng Anh mô tả đầy đủ hơn.

Năm phút tập, buổi sáng

Bạn không cần tư thế đặc biệt. Có thể ngồi trên ghế, hai chân chạm sàn, vai xuống, tay đặt lên đùi. Nếu muốn mở mắt, nhìn xuống cách khoảng một mét. Nếu nhắm, dễ thả lỏng hơn.

Chu kỳ bốn giây cho người quen, nhưng nếu bạn thấy khó, bắt đầu với ba giây. Mục tiêu không phải thở lâu, mà thở đều.

  1. Hít vào bằng mũi, đếm thầm 1, 2, 3, 4.
  2. Giữ, đếm 1, 2, 3, 4. Ngực không gồng.
  3. Thở ra bằng miệng hoặc mũi, đều, đếm 1, 2, 3, 4.
  4. Giữ phổi rỗng, đếm 1, 2, 3, 4.

Một chu kỳ 16 giây. Trong năm phút, bạn đi khoảng 18 vòng. Không cần đếm vòng. Khi thấy đầu óc nhẹ hơn một chút, dừng được rồi.

Đừng "cố thở sâu". Mục tiêu là thở đều. Sâu đến đâu, tùy phổi hôm nay.

Ba lỗi hay gặp của người mới

Lỗi thứ nhất, gồng vai trong lúc hít. Vai càng lên, càng dễ chóng mặt. Đặt một tay lên bụng, một tay lên ngực, cảm nhận bụng phồng nhẹ khi hít, không phải vai. Thở bụng tự nhiên hơn ở đa số người, dù không bắt buộc.

Lỗi thứ hai, kéo dài nhịp quá sức. Nghe "thở hộp" thì nghĩ "càng lâu càng tốt", kéo lên sáu, tám giây. Người mới làm vậy dễ thấy choáng, vì giảm CO2 nhanh. Bốn giây là đủ. Vài tuần sau, nếu thoải mái, có thể lên năm.

Lỗi thứ ba, tập quá nhiều trong ngày. Năm phút buổi sáng là đủ. Khi nào bỗng hồi hộp trong ngày, một vòng ba mươi giây. Không cần tập nửa tiếng.

Ai nên cẩn thận

Thở hộp lành ở hầu hết người lớn khỏe mạnh. Tuy vậy, nếu bạn có một trong các tình huống sau, nên hỏi bác sĩ trước khi tập đều đặn: bệnh hen hoặc COPD đang không ổn định, đang mang thai (một số bài giữ hơi dài không được khuyên), bệnh tim không rõ chẩn đoán, tiền sử cơn hoảng loạn mà nín thở gây khởi phát, hoặc huyết áp không kiểm soát. Trong lúc tập, nếu thấy choáng, tê môi hoặc đầu ngón tay, dừng, thở bình thường vài phút.

Thở hộp không chữa rối loạn lo âu. Nếu bạn thường xuyên có cơn lo lan tỏa, cơn hoảng loạn, hay lo âu ảnh hưởng công việc và quan hệ, đây là lý do tốt để gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Một kỹ thuật thở có thể là phần của phác đồ, chứ không thay thế.

Khi nào tập, khi nào không

Ba thời điểm phù hợp: ngay sau khi thức dậy, trước khi mở điện thoại; trước một cuộc họp căng hoặc một buổi phỏng vấn; vài phút trước khi lên giường, nếu bạn hay khó vào giấc. Nếu đang khó ngủ, bài khó ngủ vài tuần có thêm gợi ý ngoài thở.

Không tập khi đang lái xe. Không tập khi đang bơi. Giữ hơi làm giảm phản xạ, và an toàn là lý do đủ.

Ghép với các thói quen khác

Nếu đã có mười phút thiền buổi sáng, bạn có thể bắt đầu bằng ba đến năm vòng thở hộp để hạ nhịp, rồi mới vào ngồi im. Nếu đã có thói quen viết sổ ba dòng, thở hộp trước khi viết giúp câu đầu tiên bớt vội vã.

Không phải ngày nào cũng cần. Có hôm bạn thức dậy đã ổn, bỏ qua được. Thói quen tốt là thói quen bạn giữ, không phải thói quen bạn ép.

Ngắn gọn: ngồi xuống, bốn giây hít, bốn giây giữ, bốn giây thở ra, bốn giây giữ, lặp lại trong năm phút, rồi bắt đầu một ngày không hẳn dễ dàng hơn, nhưng đỡ vội.